بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

137

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

ادويه كه در جمره گفته شد به كار بايد داشت و اقراص اندر خوردن و رخل ممزوج و يا در خمر قابض حل كرده طلا كردن مفيد بود و همچنين عصاره قشار الحمار و ملح و مراره تيس و فطرون در بول گاو حل كرده يا در بول كودكان و اگر در ابتداى ظهور بثرات نمله يا جاورسيه بر سر هر دانه به مقدار عرض آن تيزاب فاروتى مدبر نهند و چون خشك شود ديگر زنند و چنان رعايت كنند كه تيزاب از غير سر دانه به اطراف تجاوز نكند عظيم نافع آيد و نگذارد كه ديگر وحشتها پديد آيد و تحليل و منع نيكو كند و آنجا كه اين مرض بحرارتى افتد اين علاج واجب گردد و آنجا كه هنوز ريش شده باشد طلا كردن صندل و فوفل باهم سحق كرده و به طبيخ برگ پيد شستن مفيد بود و روغن چوب گل و چوب كلنك بر بثره زدن هم نافع آيد و امّا شرى بثرها بود و بسيار و پهن و شبيه به نفخات مجتمعه و متفاوت در كوچكى و بزرگى و كم كرد افتد و با ناسه و كرب و خاريدن صعب بود و لون آن مائل بسرخى باشد و اكثر دفعة پديد آيد و در شب اعراض بدان زياده باشد و ماده اين مرض با خلط بخارى حاد دموى باشد كه در جلد محتبس و متكاثف گردد و زيادتى حمرت لون و حرارت ملمس آن و سوزش و سرعت ظهور بران گواهى و به دو باشد كه در چاشتگاه نيز اعراض آن زياده گردد و يا خلط بخارى گرم بود كه از بلغم بورقى حاصل شده باشد و قلت حمرت و حرارت ملمس و سوزش و بطور ظهور بران گواهى دهد و باشد كه ترى همچو عرق از ان مىترايد و اشتداد ليلى اين قسم بيشتر بود علاج آنجا كه علامات خون ظاهر باشد نخست تسكين ماده بايد كرد به طلا كردن آب غوره و امثال آن و خوردن دوغ و ترشيها و افشله با رنج و معصور انارين و بخور گشنيز خشك در شيب جامه و بعد تسكين فى الحال فصد يا حجامت كردن و بعد از ان تلئين صفرا نمودن و اگر حرارتى غالب باشد قرص كافور و طباشير اندر دوغ ترشيها بايد داد و اگر مدت دراز گردد نقيع صبر اندر آب كشته و آب برگ عنب الثعلب بايد داد و آنجا كه علامات بلغم بود استفراغ بلغم كنند و به هليله كابلى و تربد و امثال آن و كلنگبين و گلقند اندر سكنجبين ساده هر صباح مناسب آيد و غذاهاى بىقاتق بايد داد و گرسنگى كشيدن اندكى مناسب بود و يك درم كبابه سوده با سه درم سنگ شكر سفوف كرده نافع بود و اگر آجر نو در آب نهند و از ان آب بخورد سود دارد و تخم پنجكشت سه درم كوفته و بيخته در سه اوقيه شير جوشيده آشاميدن نافع بود و در هر دو صنف گرمابه و عرق آوردن و مسام گشادن مفيد آيد و حب الشفاء بر بالاى طعام بسيار نافع آيد و شيخ گويد كه پودنه و طباشير از هركدام دو درم گل سرخ نيم درم كافور قيراطى جمله را سحق كرده و نخل كرده